การตั้ง Backsight และ Resection เพื่อกำหนดพิกัดเริ่มต้น

การตั้ง Backsight และ Resection เพื่อกำหนดพิกัดเริ่มต้น

     หัวใจของการเริ่มงานสำรวจด้วยกล้อง Total Station คือการทำให้กล้องรู้ว่า "ตอนนี้กล้องตั้งอยู่ที่พิกัดไหน" และ "กล้องกำลังหันหน้าไปทางทิศใด" ซึ่งช่างสำรวจสามารถเลือกใช้ 2 วิธีหลักตามสภาพหน้างานดังนี้

1. วิธีที่ 1 : ตั้งกล้องบนหมุดรู้ค่า (Station & Backsight)

   วิธีมาตรฐานเมื่อหน้างานมีหมุดควบคุม (Control Point) ที่มองเห็นกันชัดเจน และสามารถนำขาตั้งกล้องไปตั้งคร่อมทับหมุดได้โดยตรง

• หลักการ : ช่างสำรวจรู้พิกัดจุดที่กล้องตั้งอยู่ (Station) และรู้พิกัดของหมุดอ้างอิงอีกจุดที่มองเห็น (Backsight)
  
• วิธีปฏิบัติ : ตั้งกล้องบนหมุดที่ 1 ป้อนค่าพิกัดจุดตั้งกล้องลงเครื่อง จากนั้นหันเล็งกล้องไปยังเป้าปริซึมบนหมุดที่ 2 (Backsight) ป้อนค่าพิกัดหมุดตัวที่ 2 เข้าไป กล้องจะคำนวณทิศทาง (Azimuth) และพร้อมลุยงานทันที

2. วิธีที่ 2 : ตั้งกล้องจุดไหนก็ได้ (Resection / เล็งสกัดกลับ)

   ใช้ในกรณีที่หมุดควบคุมเดิมถูกบดบัง เข้าถึงยาก หรือต้องการความรวดเร็ว ช่างสำรวจจึงต้องตั้งกล้องบน "จุดเปิดโล่งจุดใหม่ที่ยังไม่รู้พิกัด" แล้วส่องหาหมุดเดิมเพื่อคำนวณพิกัดย้อนกลับมาหาตัวเอง

• หลักการ : ใช้หลักเรขาคณิตและตรีโกณมิติ โดยกล้องจะคำนวณตัดกันของแนวเล็ง (Intersection) จากหมุดที่รู้ค่าพิกัดอยู่แล้ว อย่างน้อย 2-3 จุด
  
• วิธีปฏิบัติ : ตั้งกล้องในจุดที่มองเห็นหมุดควบคุมเดิมอย่างสะดวก ส่องยิงระยะและมุมไปยังหมุดอ้างอิงจุดที่ 1 และจุดที่ 2 ตามลำดับ ซอฟต์แวร์ภายในกล้องจะประมวลผลออกมาเป็นค่าพิกัดตำแหน่งที่กล้องตั้งอยู่ปัจจุบันให้อัตโนมัติ

3. 2 ข้อควรระวังเพื่อป้องกันพิกัดเพี้ยน

• คุณภาพของเป้าตั้งต้น : การทำ Backsight หรือ Resection ควรใช้เป้าปริซึมที่ตั้งบนขาตั้งแน่นหนา หรือโพลที่มีลูกน้ำฟองกลมคุมตรงเป๊ะ ห้ามยิงหัวหมุดดิบๆ ด้วยโหมดไม่ใช้เป้า (Non-Prism) เพราะหากพิกัดตั้งต้นคลาดเคลื่อน จุดที่รังวัดถัดไปทั้งหมดจะเพี้ยนลามตามกันไป (Error Propagation)
  
• มุมปะทะ (Geometry Angle) : สำหรับวิธี Resection มุมที่กล้องทำกับหมุดอ้างอิงทั้งสองจุด ไม่ควรแคบเกินไปหรือใกล้เคียงเส้นตรง (0° หรือ 180°) มุมที่สกัดกลับได้แม่นยำและค่านิ่งที่สุดควรอยู่ในช่วง 30° ถึง 150°