ความรู้กล้องทั่วไป

หัวใจของงานสำรวจคือ "พลังงาน" หากแบตเตอรี่เสื่อมหรือหมดระหว่างวัน งานที่วางแผนไว้อาจสะดุดทันที นี่คือเคล็ดลับการดูแลระบบพลังงาน

โดยทั่วไปแล้ว กล้องระดับอัตโนมัติ แบรนด์มาตรฐานอย่าง Topcon หรือ Sokkia จะมีอายุการใช้งานเฉลี่ยอยู่ที่ 7 - 12 ปี หากใช้งานและบำรุง

ในการใช้ Total Station การเลือกว่าจะใช้ "เป้าปริซึม" หรือ "ยิงเลเซอร์โดยตรง" มีผลอย่างมากต่อความแม่นยำและความปลอดภัยในงานสำรวจ

หัวใจสำคัญของงานระดับคือความเข้าใจที่ตรงกัน  ระหว่างหัวงาน (คนส่อง) และท้ายงาน (คนถือไม้) นี่คือคู่มือการทำงานร่วมกันเพื่อให้ได้ค่าระดับที่เป๊ะ

ในขณะที่ช่างระดับกำลังใช้สมาธิอย่างจดจ่อในการอ่านค่าบนไม้สตาฟ หลายครั้งมักจะเผลอเอาแขนไปพิงขาตั้งกล้อง หรือเอามือไปแตะที่ขาตั้งเพื่อประคองตัว

ในการเลือกใช้งานระหว่าง Total Station และ กล้องวัดมุม (Theodolite) หากมองเผินๆ อาจจะดูคล้ายกัน แต่ในเชิงประสิทธิภาพและการใช้งานจริงมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจน

ในงานสำรวจ ลมแรงไม่เพียงแต่ทำให้คนส่องตาล้า แต่ยังส่งผลต่อระบบภายในของกล้องระดับ และความปลอดภัยของอุปกรณ์ด้วย นี่คือวิธีรับมือแบบมือโปร

ในอดีต งานสำรวจที่ดินหรือการก่อสร้างต้องใช้ทั้งกล้องวัดมุม (Theodolite) สายวัดเหล็ก และการคำนวณมือที่ซับซ้อน แต่การมาถึงของ Total Station ได้เปลี่ยนทุกอย่าง

ในงานก่อสร้างถนนและทางหลวง กล้องระดับ คือเครื่องมือที่ถูกใช้งานหนักที่สุดและบ่อยที่สุด เพราะถนนไม่ใช่แค่เรื่องของความกว้าง แต่หัวใจสำคัญคือ "ความสูง

การดูแลรักษา ปริซึม (Prism) และ ไม้โพล (Pole) อย่างถูกวิธี ไม่ใช่แค่เรื่องความสะอาด แต่คือการรักษา "ความแม่นยำ" ในการสะท้อนสัญญาณเลเซอร์

ไม้วัดระดับแบบชัก ที่นิยมใช้ในปัจจุบันส่วนใหญ่ทำจากอลูมิเนียม น้ำหนักเบา และหดเก็บได้ แต่ความยาวที่ต่างกันส่งผลต่อทั้ง ความแม่นยำ และ ความคล่องตัว

การทำวงรอบ คือ วิธีการสร้างโครงข่ายจุดควบคุม โดยการวัดระยะทางและวัดมุมต่อเนื่องกันไปเป็นทอดๆ คล้ายกับการลากเส้นต่อจุด เพื่อหาค่าพิกัด  ของจุดถัดไปเรื่อยๆ

ความละเอียดหรือค่าความถูกต้อง (Accuracy) ของกล้อง Total Station ที่ระบุเป็นตัวเลข 1, 2 หรือ 5 ฟิลิปดาคือตัวชี้วัดความสามารถในการวัดมุมราบและมุมดิ่งของตัวกล้อง

ในงานก่อสร้าง "แนวฉาก" คือมาตรฐานเริ่มต้นที่ตัดสินคุณภาพของทั้งโครงการ การใช้กล้องวัดมุม (Theodolite) หรือ Total Station จึงเป็นวิธีที่แม่นยำที่สุด

หากคุณเคยส่องกล้องระดับกลางแดดจัดในช่วงเวลา 11 โมงเช้าถึงบ่าย 3 โมง แล้วเห็นภาพตัวเลขบนไม้สตาฟ (Staff) สั่นไหวเหมือนมองผ่านเปลวไฟบนถนน นั่นแหละ

ในงานก่อสร้าง "ฟ้าฝน" คือสิ่งที่เราคุมไม่ได้ แต่เราคุม "วิธีป้องกัน" ได้ครับ กล้องระดับอัตโนมัติอ แม้จะมีมาตรฐานกันน้ำกันฝุ่น (เช่น IP66)

การทำความเข้าใจหน่วยวัดมุมเป็นพื้นฐานสำคัญที่สุดของงานสำรวจ เพราะกล้อง Total Station หรือกล้องวัดมุม (Theodolite) มีความละเอียดสูงมาก

ในการทำงานสำรวจที่ต้องการความละเอียดสูง "ความนิ่ง" คือหัวใจสำคัญ แต่ในไซต์งานก่อสร้างจริง เรามักต้องตั้งกล้องระดับท่ามกลาง รถบดถนน ปั้นจั่นตอกเสาเข็ม

หัวใจสำคัญของการตั้งกล้องวัดมุม หรือ Total Station) คือการทำให้แกนดิ่งของกล้องตรงกับจุดพิกัดบนพื้นดิน ซึ่งในปัจจุบันมี 2 ระบบ คือ ดิ่งธรรมดา และดิ่งเลเซอร์

หลังจากจบภารกิจส่องระดับกลางแดด ลุยฝุ่น หรือตากฝนมาทั้งวัน การเก็บกล้องเข้ากล่องทันทีคือการ "ฆ่ากล้อง" ทางอ้อม นี่คือขั้นตอนการทำความสะอาด

ในงานสำรวจที่ต้องมีการติดตามตรวจสอบ (Monitoring) หรือวัดค่าพิกัดซ้ำที่เดิมบ่อยครั้ง การใช้แผ่นสะท้อนแสง ช่วยลดต้นทุนและเพิ่มความคล่องตัว

กล้องระดับอัตโนมัติ (Automatic Level) ถูกออกแบบมาให้ทนทานต่อสภาพหน้างาน แต่ภายในเครื่องนั้นประกอบด้วยกลไกที่ละเอียดอ่อนยิ่งกว่านาฬิกาเสียอีก

ในงานสำรวจด้วยกล้อง Total Station การวัดมุมราบ (Horizontal Angle) จะแม่นยำได้นั้น ต้องมีการกำหนดทิศทางอ้างอิงที่ชัดเจน อันดับแรกคือการ "Set Zero"

ขาตั้งกล้องระดับมักทำจาก อลูมิเนียม หรือ ไม้ ซึ่งต้องเผชิญกับดิน โคลน และความชื้นในไซต์งานตลอดเวลา หากขาดการดูแล สกรูล็อคจะเริ่มฝืด ขาตั้งจะยืดหดลำบาก

การตั้งกล้องสำรวจริมถนนเป็นงานที่มีความเสี่ยงสูง ทั้งต่อตัวผู้ปฏิบัติงานเองและอุปกรณ์ง ความปลอดภัยจึงไม่ใช่แค่การระวังรถชน แต่คือการสร้าง "พื้นที่ปลอดภัย"

เลนส์ของกล้องระดับมีการเคลือบสารป้องกันสะท้อน (Coating) เอาไว้ การดูแลที่ถูกต้องจะช่วยยืดอายุการใช้งานให้ภาพใสเคลียร์ไปนานหลายปี โดยมีขั้นตอนดังนี้

การเคลื่อนย้ายกล้องระดับโดยไม่ถอดออกจากขาตั้งเป็นสิ่งที่ทำได้เพื่อความรวดเร็ว แต่ถ้าทำผิดวิธีอาจทำให้กล้องพังหรือเสียค่าสอบเทียบใหม่ได้ทันที