Last updated: 18 ก.ย. 2569 | 6 จำนวนผู้เข้าชม |
ค่าคงที่ปริซึมคือค่าชดเชยระยะที่เกิดจากการที่แสงเดินทางในเนื้อแก้วช้ากว่าในอากาศ และจากการที่จุดศูนย์กลางทางแสงของปริซึมไม่ตรงกับจุดที่ลูกดิ่งชี้ลงพื้น ค่านี้จึงเป็นสมบัติของตัวปริซึม ไม่ใช่ของกล้อง ความยุ่งยากอยู่ที่ผู้ผลิตแต่ละรายนิยามค่านี้คนละแบบ การหยิบปริซึมยี่ห้อหนึ่งมาใช้กับกล้องอีกยี่ห้อหนึ่งโดยไม่แปลงค่า จึงเป็นสาเหตุของความคลาดที่พบบ่อยที่สุดในงานวัดระยะ
1. เข้าใจว่านิยามของแต่ละค่ายไม่เหมือนกัน
ทฤษฎี: ผู้ผลิตส่วนใหญ่ เช่น Topcon Sokkia Nikon Pentax และ Trimble ใช้ค่าแบบสัมบูรณ์ คือค่าที่วัดได้จริงจากคุณสมบัติทางแสงของปริซึม ส่วน Leica ใช้ระบบที่อ้างอิงกับปริซึมมาตรฐานของตัวเอง ทำให้ปริซึมมาตรฐานของ Leica แสดงค่าเป็นศูนย์ ทั้งที่ค่าสัมบูรณ์จริงไม่ใช่ศูนย์
Procedure: เทคนิคที่หนึ่งคือจำสูตรแปลงค่าระหว่างสองระบบไว้ให้ขึ้นใจ เพราะใช้ได้กับทุกรุ่น
ค่าแบบ Leica = ค่าสัมบูรณ์ + 34.4 มม.
Tolerance: ปริซึมกลมมาตรฐานของ Leica มีค่าสัมบูรณ์ ลบ 34.4 มม. ซึ่งเมื่อแปลงเข้าระบบของ Leica แล้วได้ศูนย์พอดี ส่วนปริซึมกลมมาตรฐานของ Nikon Topcon Sokkia และ Pentax มีค่าเป็นศูนย์ในระบบสัมบูรณ์ ปริซึมกลุ่ม Trimble ที่สืบทอดจาก Zeiss ใช้ค่าราว ลบ 35 มม.
ข้อควรระวัง: ตัวเลขศูนย์บนปริซึมสองยี่ห้อจึงไม่ได้แปลว่าเหมือนกัน ศูนย์ของ Leica กับศูนย์ของ Topcon ต่างกันถึง 34.4 มม. ซึ่งมากกว่าความคลาดที่ยอมได้ในงานวางผังแทบทุกประเภท
2. ตรวจว่ากล้องรับค่าในระบบไหน
ทฤษฎี: เมนูตั้งค่าของกล้องแต่ละยี่ห้อคาดหวังค่าในระบบของตัวเอง การกรอกค่าที่อ่านมาจากฉลากปริซึมต่างยี่ห้อโดยตรง จึงเท่ากับใส่ค่าผิดระบบ
Procedure: เทคนิคที่สองคือทดสอบด้วยระยะที่ทราบค่า วางหมุดสองจุดที่วัดระยะไว้แล้วด้วยวิธีอื่น ยิงด้วยชุดกล้องกับปริซึมที่จะใช้ แล้วดูผลต่าง ถ้าผลต่างออกมาเป็นค่าคงที่เท่ากันทุกระยะ แสดงว่าเป็นเรื่องค่าคงที่ปริซึม ไม่ใช่เรื่องมาตราส่วน เทคนิคที่สามคือทดสอบแบบสามจุดบนเส้นตรง โดยวัดช่วง A ถึง B ช่วง B ถึง C และช่วง A ถึง C ค่าคงที่ที่แท้จริงหาได้จากผลต่างของสามค่านี้
ค่าคงที่ = AC − (AB + BC)
Tolerance: กล้องประมวลผลรวมที่วัดด้วยปริซึมมีความแม่นราว บวกลบ 1 ถึง 2 มม. บวกส่วนที่แปรตามระยะ 1.5 ถึง 2 ส่วนในล้านส่วน การทดสอบสามจุดจึงควรทำซ้ำอย่างน้อยสามรอบแล้วเฉลี่ย เพื่อให้ค่าที่ได้แยกออกจากความคลาดสุ่มของเครื่อง
การทดสอบสามจุดเป็นวิธีที่หาค่าคงที่ได้โดยไม่ต้องรู้ระยะจริงมาก่อน จึงใช้ได้กับลานว่างทั่วไป ข้อจำกัดคือให้เฉพาะค่าคงที่ ไม่ได้บอกว่าเครื่องวัดระยะยังให้ค่าตรงตามชั้นความแม่นหรือไม่ ถ้าต้องการตัวเลขที่อ้างอิงกับงานที่มีข้อกำหนด ให้ใช้วิธีทดสอบเครื่องวัดระยะตาม ISO 17123-4 ซึ่งกำหนดการวัดบนเส้นฐานที่แบ่งช่วงไว้ แล้วคำนวณค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานของการวัดระยะออกมาเป็นตัวเลขเดียว ผลที่ได้จึงเทียบข้ามครั้งและเทียบข้ามเครื่องได้
ข้อควรระวัง: การทดสอบต้องยิงจากจุดเดียวกันด้วยปริซึมชุดเดิม ถ้าเปลี่ยนปริซึมกลางคัน ค่าที่ได้จะเป็นค่าผสมของสองตัวและใช้ไม่ได้ และควรทำในช่วงที่อุณหภูมิไม่เปลี่ยนเร็ว เพราะค่าแก้บรรยากาศที่ตั้งไว้ในเครื่องมีผลต่อระยะที่อ่านได้เช่นกัน
3. ปริซึมสามร้อยหกสิบองศาและปริซึมมินิมีค่าต่างออกไป
ทฤษฎี: ปริซึมรอบทิศทางประกอบด้วยปริซึมย่อยหลายชิ้นเรียงรอบแกน จุดศูนย์กลางทางแสงจึงอยู่คนละตำแหน่งกับปริซึมกลมชิ้นเดียว ส่วนปริซึมมินิมีเนื้อแก้วบางกว่า ค่าคงที่จึงต่างออกไปอีกชุดหนึ่ง
Procedure: เทคนิคที่สี่คืออย่าถือว่าปริซึมรอบทิศทางของทุกยี่ห้อใช้ค่าเดียวกัน ตัวอย่างที่เห็นชัดคือปริซึมรอบทิศทางของ Leica รุ่น GRZ4 มีค่าสัมบูรณ์ ลบ 11.3 มม. หรือเท่ากับ บวก 23.1 มม. ในระบบของ Leica ขณะที่ปริซึมรอบทิศทางของ Topcon มีค่าสัมบูรณ์ ลบ 7 มม. หรือเท่ากับ บวก 27.4 มม. ในระบบของ Leica สองค่านี้ต่างกันราว 4 มม.
Tolerance: ปริซึมมินิกลมของ Leica รุ่น GMP111 มีค่าสัมบูรณ์ ลบ 16.9 มม. หรือ บวก 17.5 มม. ในระบบของ Leica ส่วนปริซึมมินิในตลาดทั่วไปมีให้เลือกหลายค่า ทั้ง ลบ 11 ลบ 16 ลบ 30 ลบ 34 และ ลบ 35 มม. ตามชุดที่ผู้ขายจัดมา และแผ่นสะท้อนแสงแบบแผ่นฟิล์มโดยทั่วไปใช้ค่าศูนย์
ข้อควรระวัง: ปริซึมรอบทิศทางที่ใช้กับระบบเล็งเป้าอัตโนมัติมักมีค่าคงที่เฉพาะรุ่น การใช้ปริซึมทดแทนจากผู้ผลิตรายอื่นที่หน้าตาเหมือนกัน แต่ไม่ได้ตรวจค่าคงที่ก่อน เป็นที่มาของระยะที่คลาดคงที่ตลอดงาน
4. วางระบบไม่ให้ตั้งค่าผิดซ้ำอีก
ทฤษฎี: ความผิดพลาดเรื่องค่าคงที่ปริซึมแทบทั้งหมดเกิดจากการสลับอุปกรณ์ระหว่างทีม ไม่ได้เกิดจากการคำนวณผิด การแก้จึงเป็นเรื่องการจัดการอุปกรณ์มากกว่าเรื่องเทคนิค
Procedure: สิ่งที่ทำได้ทันทีมีสี่ข้อ
Tolerance: ผลของการตั้งค่าผิด 30 มม. คือระยะทุกเส้นคลาดไป 30 มม. ในทิศทางเดียวกัน งานวางผังเสาที่ยอมให้คลาดไม่เกิน 10 มม. จึงไม่ผ่านทั้งงาน ทั้งที่ค่าปิดวงสำรวจอาจยังผ่านเกณฑ์ เพราะความคลาดที่เท่ากันทุกเส้นหักล้างกันเองในวงปิด
ข้อควรระวัง: ในงานที่ต้องอ้างอิงกับข้อมูลเดิม เช่น งานต่อเติมหรืองานตรวจสอบย้อนหลัง ต้องรู้ด้วยว่างานเดิมใช้ค่าคงที่เท่าไร มิฉะนั้นจะสรุปผิดว่าโครงสร้างเคลื่อน ทั้งที่เป็นเรื่องค่าตั้งต้นของเครื่องมือ
◆ สรุปและคำแนะนำเชิงเทคนิค
ค่าคงที่ปริซึมเป็นสมบัติของปริซึม ไม่ใช่ของกล้อง และนิยามของแต่ละค่ายไม่ตรงกัน การจับคู่อุปกรณ์จึงสำคัญเท่ากับการตั้งค่า
การเลือกปริซึมจึงควรเลือกให้เข้าชุดกับกล้องที่ใช้อยู่ตั้งแต่แรก ทั้งชนิดปริซึม ฐานปริซึม และขาตั้ง เพื่อไม่ต้องคอยแปลงค่าไปมาในสนาม ศูนย์กล้องสำรวจ P1 Instrument รังสิต จำหน่ายปริซึม ฐานปริซึม ขาตั้ง และอุปกรณ์ร่วมที่ระบุค่าคงที่ชัดเจน พร้อมช่วยตรวจว่าค่าที่ตั้งในกล้องตรงกับปริซึมที่ใช้จริงหรือไม่ สอบถามรายละเอียดได้ตามช่องทางด้านล่าง
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
■ กล้องสำรวจศูนย์รังสิต (รังสิตคลอง 2)
▸ Location: https://maps.app.goo.gl/pVxYa4RWrwde1aFg9
▸ หน้าร้านสาขารังสิต B202 ชั้น 2 ปั๊มคาร์เท็กซ์
โครงการสัมมากรเพลสรังสิตคลอง 2
▸ เปิดบริการ จ.-ศ. 8.30-17.30 น. และ วันเสาร์ 9.00-14.00 น.
▸ บริการ: จำหน่าย · เช่า · ซ่อม · สอบเทียบ
▸ 02-181-6844
▸ https://www.xn--12cmad0ewa7dfdoynwi8a3ej0cxf0pqcn.com/
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
#ศูนย์รวมกล้องสำรวจราคาถูก #กล้องสำรวจมือสอง #กล้องTotalStation #กล้องระดับ #กล้องวัดมุม #บริการเช่ากล้องสำรวจ #ซ่อมกล้องสำรวจ #สอบเทียบกล้องสำรวจ #P1Instrument #พีนัมเบอร์วันอินสตรูเม้นท์ #ค่าคงที่ปริซึม #PrismConstant #ปริซึมกล้องสำรวจ #TotalStation
