เส้นสายใย (Crosshairs) ศูนย์เล็งอ้างอิงหลักในลำกล้องวัดมุม
เส้นสายใย (Crosshairs) หรือ Reticle คือ แผ่นแก้วโปร่งแสงสลักเส้นลายเส้นขนาดเล็กภายในลำกล้องของกล้องสำรวจ (Total Station, Theodolite, Auto Level) ทำหน้าที่เป็น "จุดศูนย์กลางอ้างอิง" ในการตัดเป้าหมาย เพื่อวัดมุมราบ มุมดิ่ง และอ่านค่าระดับ
1. โครงสร้างและหน้าที่บนแผ่นสายใย
- จุดตัดตรงกลาง (+) : จุดตัดระหว่างเส้นแนวนอนและเส้นดิ่ง คือ แนวสายตาหลัก (Line of Sight) ใช้สำหรับเล็งตัดศูนย์กลางเป้าปริซึม หรือตัดสเกลบนไม้วัดระดับ (Staff)
- เส้นระยะ (Stadia Hairs) : เส้นขีดสั้น ๆ ด้านบนและด้านล่างของเส้นแนวนอน ใช้สำหรับ คำนวณหาระยะทางทางอ้อม ร่วมกับไม้วัดระดับ (คูณค่าคงที่ 100)
2. เทคนิคกำจัดความคลาดเคลื่อน Parallax (3 สเต็ป)
อาการ Parallax คือการที่เส้นสายใยเต้นหรือขยับเลื่อนไปมาจากภาพเป้าหมายเมื่อเราขยับศีรษะ ทำให้การเล็งจุดคลาดเคลื่อน แก้ไขได้ดังนี้:
- ชัดสายใย : หันลำกล้องไปที่พื้นหลังสว่าง (เช่น ท้องฟ้า) ปรับหมุนเลนส์ตา (Eyepiece) จนเห็นเส้นสายใยสีดำคมชัดที่สุด
- ชัดเป้าหมาย : ส่องกล้องไปยังเป้าหมาย แล้วปรับหมุนโฟกัสลำกล้องจนภาพเป้าหมายชัดเจน
- เช็ค Parallax : โยกศีรษะขึ้น-ลงเล็กน้อย หากเส้นสายใยยังเคลื่อนบนเป้า ให้ปรับโฟกัสเป้าหมายใหม่ จนกว่าสายใยจะ "แนบสนิท" ไปกับเป้าหมายไม่ว่าจะเอียงสายตาไปทางไหน
2 ข้อควรระวังหน้างาน
- ห้ามปรับสกรูปรับสายใยด้วยตนเอง : สกรูบริเวณเลนส์ตาเป็นสกรูปรับแนวสายตา (Collimation Screws) หากหมุนโดยไม่มีขั้นตอน Calibration จะทำให้แนวเล็งกล้องคลาดเคลื่อนทันที
- ปรับสายตาเฉพาะตัวบุคคล : ช่างสำรวจแต่ละคนมีระยะสายตาต่างกัน เมื่อเปลี่ยนคนส่องกล้อง ต้องปรับ Eyepiece ให้เหมาะกับสายตนเองใหม่เสมอ
เส้นสายใยคือ "เป้าเล็งหลัก" ของกล้อง ก่อนยิงส่องทุกครั้งต้อง ปรับสายใยให้ชัด และกำจัด Parallax ให้หมด เพื่อให้ได้ค่ามุมและระยะที่แม่นยำที่สุด
