Last updated: 28 มิ.ย. 2569 | 1 จำนวนผู้เข้าชม |
การตั้งค่า Prism Constant (ค่าคงที่ของปริซึม) เป็นขั้นตอนพื้นฐานที่กำหนดความถูกต้องของการวัดระยะด้วย Total Station (กล้องประมวลผลรวม) โดยตรง เนื่องจากลำแสง EDM (Electronic Distance Measurement) ที่ยิงไปยังปริซึมจะมีระยะหน่วงทางแสง (optical path delay) ที่ต่างกันตามรุ่นและยี่ห้อของปริซึม หากตั้งค่าไม่ตรงกับปริซึมที่ใช้จริง ระยะที่อ่านได้จะคลาดเคลื่อนเป็นค่าคงที่ (systematic error) ในทุกจุดที่วัด มาตรฐาน ISO 17123-4 สำหรับการตรวจสอบ EDM ระบุชัดว่าค่าคงที่ของเครื่องและปริซึมเป็นพารามิเตอร์ที่ต้องควบคุมก่อนประเมินความแม่นยำ
ค่า Prism Constant คือค่าชดเชย (offset) ที่บอกความแตกต่างระหว่างจุดศูนย์กลางทางแสงของปริซึมกับจุดศูนย์กลางทางกล (mechanical center) ที่ตรงกับแนวดิ่งของหมุด ค่าที่พบบ่อยในตลาดอยู่ในช่วง -30 mm ถึง 0 mm โดยปริซึมมาตรฐานของผู้ผลิตหลักมักใช้ -30 mm หรือ -34.4 mm ขณะที่ปริซึมระบบ 0 mm มักเป็นแบบ mini prism หรือ 360 prism ความสัมพันธ์ของระยะที่ปรับแก้แล้วเขียนได้เป็น D = D_raw + PC โดย D_raw คือระยะที่เครื่องวัดได้ก่อนปรับแก้ และ PC คือค่า Prism Constant (หน่วยมิลลิเมตร) ข้อควรระวังคือบางยี่ห้อตั้งค่าเป็นบวก บางยี่ห้อเป็นลบ ต้องอ่านคู่มือปริซึมรุ่นนั้นให้ตรงก่อนป้อนค่า
2. ขั้นตอนป้อนค่าในเมนูเครื่อง
เข้าเมนูตั้งค่าการวัด (Measurement Setting) หรือเมนู EDM ของเครื่อง เลือกหัวข้อ Prism Constant หรือ PC แล้วป้อนค่าตามปริซึมที่ใช้งานจริง ระบบส่วนใหญ่แสดงผลเป็นมิลลิเมตร ตรวจสอบเครื่องหมายบวกลบให้ตรงกับ convention ของยี่ห้อ จากนั้นบันทึกค่าเข้าโปรไฟล์การวัด หากเครื่องรองรับการตั้งค่าหลายโปรไฟล์ ควรตั้งชื่อโปรไฟล์ตามชนิดปริซึม เช่น Standard -30 หรือ Mini 0 เพื่อลดความสับสนเมื่อสลับปริซึมระหว่างงาน ข้อควรระวัง: เมื่อใช้โหมด Reflectorless (วัดแบบไม่ใช้ปริซึม) เครื่องจะใช้ค่าคงที่ภายในของตัวเอง ห้ามนำค่า Prism Constant ของปริซึมมาใช้ปนกัน
3. ตรวจสอบค่าด้วยการวัดเส้นฐาน
วิธียืนยันว่าค่าที่ตั้งถูกต้องคือการวัดเทียบกับเส้นฐานที่ทราบระยะ (known baseline) ตั้งกล้องที่จุด A วัดไปยังปริซึมที่จุด B และ C ที่อยู่ในแนวเดียวกัน แล้วเปรียบเทียบผลรวม โดยใช้หลักการ AC = AB + BC หากค่า Prism Constant ตั้งถูก ผลต่างระหว่างระยะที่วัดตรงกับระยะที่คำนวณจากผลรวมย่อยจะอยู่ในเกณฑ์ความคลาดเคลื่อนของเครื่อง ค่าความแม่นยำระยะของ Total Station กลุ่มงานก่อสร้างทั่วไปอยู่ในช่วงประมาณ (1.5 ถึง 2) mm + 2 ppm ตามสเปกของผู้ผลิตหลัก หากผลต่างเกินช่วงนี้อย่างมีนัยสำคัญ แสดงว่าค่า Prism Constant หรือปริซึมที่ใช้ไม่ตรงกัน
4. จัดการเมื่อใช้ปริซึมหลายชนิดในงานเดียว
ในงานจริง ช่างมักมีทั้งปริซึมเดี่ยว ปริซึมชุด และ mini prism ปะปนกัน การสลับปริซึมโดยไม่เปลี่ยนค่า Prism Constant เป็นสาเหตุคลาดเคลื่อนที่พบบ่อยที่สุด แนวทางที่ดีคือทำตารางจับคู่ปริซึมกับค่าคงที่ติดไว้ในกล่องเครื่อง และตรวจค่าในเมนูทุกครั้งก่อนเริ่มชุดการวัดใหม่ ข้อควรระวัง: ปริซึมรุ่นเดียวกันแต่ต่างล็อตการผลิตอาจมีค่าต่างกันเล็กน้อย หากงานต้องการความแม่นยำสูงควรสอบเทียบหาค่า Prism Constant จริงของปริซึมแต่ละตัวแทนการอ้างค่าตามแคตตาล็อก
