ช่างสำรวจ (Surveyor)

คือ "ผู้นำทาง" ของโลกการก่อสร้างและวิศวกรรมครับ หากสถาปนิกคือผู้ออกแบบรูปร่างอาคาร ช่างสำรวจก็คือคนที่ทำให้แบบนั้นไปปรากฏอยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้องบนโลกความจริง โดยใช้หลักการทางคณิตศาสตร์และเครื่องมือวัดที่แม่นยำสูง บทบาทของช่างสำรวจไม่ได้อยู่แค่ในเขตก่อสร้างเท่านั้น แต่ยังครอบคลุมไปถึงการทำแผนที่ การจัดการที่ดิน และการวางโครงสร้างพื้นฐานระดับประเทศ


1. หน้าที่หลักของช่างสำรวจ
หน้าที่ของช่างสำรวจสามารถแบ่งออกเป็นระยะต่างๆ ได้ดังนี้:
- งานก่อนการก่อสร้าง (Pre-Construction): สำรวจพื้นที่จริงเพื่อหาค่าระดับความสูง-ต่ำ (Contour) เพื่อให้วิศวกรนำไปคำนวณการถมดิน หรือออกแบบการระบายน้ำ
- งานวางผัง (Setting Out): นำแบบแปลนจากกระดาษไปกำหนดจุดจริงบนหน้างาน เช่น ตำแหน่งเสาเข็ม แนวถนน หรือขอบเขตอาคาร
- งานตรวจสอบ (Monitoring): ตรวจสอบว่าระหว่างก่อสร้างมีการเคลื่อนตัวของอาคารหรือดินหรือไม่
- งานทำแผนที่และโฉนด: รังวัดแนวเขตที่ดินเพื่อจัดทำโฉนดหรือแบ่งแยกที่ดินตามกฎหมาย

2. เครื่องมือคู่ใจของช่างสำรวจ
ในสมัยก่อนเราอาจเห็นช่างใช้สายวัดพลาสติก แต่ปัจจุบันเทคโนโลยีไปไกลมาก
-กล้องระดับ (Auto Level): ใช้สำหรับหาความสูงและระดับของพื้นที่
- กล้องประมวลผลรวม (Total Station): กล้องที่วัดได้ทั้งระยะทางและมุม มีความแม่นยำสูงมาก
- GNSS/GPS Survey: การใช้สัญญาณดาวเทียมเพื่อหาพิกัดบนโลก
- Drone Survey: การใช้โดรนบินถ่ายภาพทางอากาศเพื่อสร้างแบบจำลอง 3 มิติ

3. ทักษะที่สำคัญ (Skill Set)
อาชีพนี้ต้องการส่วนผสมระหว่าง "ทักษะวิชาการ" และ "ความอดทน" 
- คณิตศาสตร์: โดยเฉพาะเรื่อง ตรีโกณมิติ (Trigonometry) และเรขาคณิต เพื่อใช้คำนวณหาระยะและมุม
- ความละเอียดรอบคอบ: ความผิดพลาดเพียง 1 องศาที่จุดเริ่มต้น อาจทำให้ปลายทางคลาดเคลื่อนไปหลายเมตร
- ความอดทนต่อสภาพแวดล้อม: ต้องทำงานกลางแจ้ง ทั้งแดดร้อน ฝนตก หรือในป่าเขา
- การใช้เทคโนโลยี: ต้องใช้งานซอฟต์แวร์ เช่น AutoCAD หรือ Civil 3D ได้ดี

4. โอกาสทางอาชีพ
ช่างสำรวจเป็นอาชีพที่ขาดแคลนและมีความต้องการสูงในหลายอุตสาหกรรม:
- บริษัทก่อสร้าง: ดูแลงานอาคาร ถนน สะพาน และเขื่อน
- หน่วยงานรัฐ: กรมที่ดิน, กรมทางหลวง, กรมชลประทาน
- งานสำรวจเหมืองแร่และปิโตรเลียม: หาจุดเจาะทรัพยากรใต้ดิน
- ธุรกิจอสังหาริมทรัพย์: วางผังโครงการบ้านจัดสรร
เกร็ดน่ารู้: ช่างสำรวจมักจะเป็นคนแรกที่เข้าหน้างาน (เพื่อเปิดพื้นที่) และเป็นคนสุดท้ายที่ออกจากหน้างาน (เพื่อตรวจสอบความถูกต้องหลังสร้างเสร็จ)

"หน้าที่" ของช่างสำรวจ (Surveyor) แบบเป็นรูปธรรม สามารถแบ่งออกเป็นขั้นตอนตามลักษณะงานจริงได้ 3 ระยะหลัก ดังนี้

1. งานสำรวจเพื่อการออกแบบ (Pre-Survey)
ก่อนที่สถาปนิกหรือวิศวกรจะเริ่มวาดแบบ เขาต้องการข้อมูลพื้นที่จริง ช่างสำรวจมีหน้าที่:
- การรังวัดพื้นที่ (Topographic Survey): เก็บข้อมูลสภาพภูมิประเทศ เช่น ตำแหน่งต้นไม้ เสาไฟฟ้า บ่อน้ำ หรือสิ่งปลูกสร้างเดิม
- การหาค่าระดับ (Leveling): วัดระดับความสูง-ต่ำของดิน เพื่อนำไปคำนวณปริมาณการ ขุดดิน (Cut) หรือ ถมดิน (Fill)
- การตรวจสอบแนวเขต (Boundary Survey): ค้นหาหมุดที่ดินเดิม เพื่อยืนยันว่าโครงการที่จะสร้างไม่รุกล้ำที่ข้างเคียงหรือที่สาธารณะ

2. งานสำรวจระหว่างก่อสร้าง (Construction Survey)
เป็นหน้าที่หลักที่ทำให้โครงการก่อสร้างดำเนินไปได้อย่างถูกต้องตามแบบ:
- การวางผังโครงการ (Layout / Setting Out): ถ่ายทอดตำแหน่งจากแบบแปลนลงสู่ดินจริง เช่น ตอกหมุดแนวเสาเข็ม, กำหนดแนวผนัง, กำหนดแนวกริตไลน์ (Grid Line)
- การกำหนดระดับการก่อสร้าง: ให้ระดับความสูงของพื้นแต่ละชั้น, ระดับหลังคาน, หรือระดับความลาดเอียงของท่อระบายน้ำ
การตรวจสอบดิ่งและแนว: ตรวจสอบว่าเสาที่หล่อขึ้นมา "ตั้งตรง" หรือกำแพงที่ก่อ "ได้แนว" หรือไม่

3. งานสำรวจหลังการก่อสร้าง (Post-Construction)
เมื่อสร้างเสร็จแล้ว ช่างสำรวจยังมีหน้าที่เก็บข้อมูลเพื่อสรุปงาน:
- ทำแบบตามที่สร้างจริง (As-Built Survey): บันทึกตำแหน่งที่สร้างจริงทั้งหมด (ซึ่งอาจมีการปรับเปลี่ยนจากแบบเดิมเล็กน้อย) เพื่อใช้เป็นฐานข้อมูลในการซ่อมบำรุงในอนาคต
- การตรวจวัดการทรุดตัว (Subsidence Monitoring): ในโครงการใหญ่ เช่น เขื่อนหรือตึกสูง ต้องคอยวัดระดับอย่างต่อเนื่องเพื่อดูว่าอาคารมีการทรุดตัวเกินค่าที่กำหนดหรือไม่

สรุปความรับผิดชอบในแต่ละวัน (Daily Tasks)
ในหนึ่งวันทำงาน ช่างสำรวจมักจะทำกิจกรรมเหล่านี้:
เซ็ตกล้อง (Setting up Instruments): ตั้งกล้องให้ได้ระดับ (Leveling) และตรงจุดอ้างอิง
จดบันทึก (Data Recording): จดค่าตัวเลขที่อ่านได้จากกล้องลงในสมุดสนาม (Field Book) หรือบันทึกลงในหน่วยความจำเครื่อง
ประมวลผลข้อมูล: นำค่าที่วัดได้ไปคำนวณในคอมพิวเตอร์เพื่อตรวจสอบความถูกต้อง
ประสานงาน: คุยกับโฟร์แมนหรือวิศวกรเพื่อชี้จุดที่จะให้ช่างชุดต่อไปเข้าทำงาน