กรณีศึกษา: กระจายความคลาดงานเดินระดับวงรอบด้วย Compass Rule

Last updated: 19 พ.ย. 2569  |  13 จำนวนผู้เข้าชม  | 

ข้อกำหนดทางเทคนิคที่ใช้ในการปรับระดับ

งานเดินระดับวงรอบ (Leveling Loop) เริ่มจากหมุดที่ทราบค่าระดับ เดินผ่านหมุดระดับชั่วคราว (TBM) หลายตัว แล้วกลับมาปิดที่หมุดเดิม ผลรวมของผลต่างระดับทั้งวงควรเป็นศูนย์ ส่วนที่ไม่เป็นศูนย์คือความคลาดปิด (Misclosure) ซึ่งเกิดจากความคลาดสุ่มของการอ่านไม้สต๊าฟ การทรุดของขาตั้ง และความคลาดเชิงระบบที่ยังหลงเหลือ

กรณีศึกษาต่อไปนี้เป็นลักษณะงานที่พบบ่อยในโครงการหมู่บ้านจัดสรร ตัวเลขใช้เพื่ออธิบายลำดับการคำนวณ ทีมสำรวจต้องสร้าง TBM สามหมุดรอบพื้นที่ก่อสร้าง โดยเริ่มจากหมุด BM ของโครงการที่มีค่าระดับ 5.000 ม.

1. ข้อมูลภาคสนาม

ทีมเดินระดับด้วยกล้องระดับอัตโนมัติ จัดระยะเล็งหลังและเล็งหน้าให้ใกล้เคียงกันทุกครั้งที่ตั้งกล้อง ได้ข้อมูลสี่ช่วง ดังนี้

  • BM → TBM1 ระยะ 0.32 กม. ผลต่างระดับ +0.512 ม.
  • TBM1 → TBM2 ระยะ 0.28 กม. ผลต่างระดับ −0.245 ม.
  • TBM2 → TBM3 ระยะ 0.35 กม. ผลต่างระดับ +0.130 ม.
  • TBM3 → BM ระยะ 0.25 กม. ผลต่างระดับ −0.388 ม.

ระยะรวม ΣD = 1.20 กม. ผลรวมผลต่างระดับเท่ากับ +0.009 ม. แปลว่าวงรอบนี้ปิดคลาด f = +9 มม.

2. ตรวจเกณฑ์ก่อนกระจายความคลาด

ขั้นตอนที่มักถูกข้ามคือการตรวจว่าความคลาดอยู่ในเกณฑ์หรือไม่ ถ้าเกินเกณฑ์แล้วยังกระจายต่อ ความผิดพลาดใหญ่ เช่น อ่านไม้สต๊าฟผิดหนึ่งเดซิเมตร จะถูกเกลี่ยไปทุกหมุดจนมองไม่เห็น เกณฑ์ที่นิยมใช้เขียนในรูป

ความคลาดยอมให้ = C × √K มม.

เมื่อ K คือระยะทางเดินระดับรวมเป็นกิโลเมตร ส่วน C ตามข้อกำหนดของ FGCS คือ 12 มม. สำหรับงานชั้นสาม (Third Order) 8 มม. สำหรับชั้นสอง Class II และ 6 มม. สำหรับชั้นสอง Class I

ในกรณีนี้ √1.20 ≈ 1.095 เกณฑ์ชั้นสามจึงเท่ากับราว 13.1 มม. และเกณฑ์ชั้นสอง Class II ราว 8.8 มม. ความคลาด 9 มม. จึงผ่านเกณฑ์ชั้นสาม แต่ไม่ผ่านชั้นสอง Class II โครงการนี้กำหนดงานระดับชั้นสามสำหรับหมุดก่อสร้าง ทีมจึงกระจายความคลาดต่อได้ ถ้าข้อกำหนดเป็นชั้นสอง ต้องวัดใหม่ทั้งวง ไม่ใช่กระจายแล้วส่งงาน

3. คำนวณค่าแก้ด้วย Compass Rule

หลัก Compass Rule ในงานระดับคือกระจายความคลาดตามสัดส่วนระยะทาง เพราะความคลาดสุ่มสะสมเพิ่มตามระยะที่เดิน สูตรค่าแก้ของช่วงที่ i คือ

c(i) = −f × D(i) ÷ ΣD

แทนค่า f = +9 มม. และ ΣD = 1.20 กม. จะได้

  • ช่วง BM → TBM1: c = −9 × 0.32 ÷ 1.20 = −2.4 มม.
  • ช่วง TBM1 → TBM2: c = −9 × 0.28 ÷ 1.20 = −2.1 มม.
  • ช่วง TBM2 → TBM3: c = −9 × 0.35 ÷ 1.20 ≈ −2.6 มม.
  • ช่วง TBM3 → BM: c = −9 × 0.25 ÷ 1.20 ≈ −1.9 มม.

ผลรวมค่าแก้เท่ากับ −9.0 มม. พอดี ถ้าปัดเศษแล้วผลรวมไม่ครบ ให้ปรับเศษที่ช่วงที่ยาวที่สุด จากนั้นนำค่าแก้ไปบวกกับผลต่างระดับแต่ละช่วง แล้วคำนวณค่าระดับต่อกันไป ได้ TBM1 = 5.5096 ม. TBM2 = 5.2625 ม. และ TBM3 = 5.3899 ม. เมื่อคำนวณช่วงสุดท้ายกลับมาที่ BM จะได้ 5.0000 ม. ตรงกับค่าเริ่มต้น ซึ่งเป็นการตรวจว่าคำนวณถูกทั้งชุด

ในรายงานส่งงาน ควรแสดงผลต่างระดับที่วัดได้ ค่าแก้ และค่าระดับที่ปรับแก้แล้วไว้ในตารางเดียวกัน พร้อมระบุชั้นงานและเกณฑ์ที่ใช้ตรวจ เพื่อให้ผู้ควบคุมงานหรือผู้ตรวจรับงานตรวจย้อนได้ทุกขั้นตอน และใช้เทียบเมื่อมีการวัดตรวจหมุดซ้ำในภายหลัง

4. ข้อควรระวังในการกระจายความคลาด

ข้อแรก ถ้าพื้นที่ลาดชันมากจนแต่ละช่วงตั้งกล้องจำนวนครั้งต่างกันมาก ให้กระจายตามจำนวนครั้งที่ตั้งกล้องแทนระยะทาง เพราะความคลาดสะสมตามจำนวนครั้งที่อ่านค่า ข้อสอง ห้ามแก้ค่าระดับของหมุด BM ต้นทาง เพราะเป็นค่าที่กำหนดไว้แล้ว ข้อสาม ถ้าโครงข่ายมีหลายวงที่ใช้ช่วงร่วมกัน การกระจายทีละวงจะให้ค่าที่ขัดกัน ควรใช้การปรับแก้แบบ Least Squares ทั้งโครงข่ายแทน

ข้อสุดท้ายสำคัญที่สุด ให้ดูเครื่องหมายของความคลาดจากหลายงาน ถ้าทุกวงปิดคลาดเป็นบวกหรือเป็นลบซ้ำ ๆ แสดงว่ามีความคลาดเชิงระบบ เช่น แนวเล็งของกล้องเอียง หรือไม้สต๊าฟมีศูนย์ไม่ตรง ความคลาดเชิงระบบแบบนี้กระจายทิ้งไม่ได้ ต้องแก้ที่ต้นเหตุด้วยการทำ Two-Peg Test และตรวจกล้องตามแนวทาง ISO 17123-2

5. ลดความคลาดตั้งแต่หน้างาน

การกระจายความคลาดเป็นเพียงขั้นตอนเก็บงานท้ายสุด ผลที่ดีต้องเริ่มจากการวัด ก่อนออกจากหน้างานทุกวัน ให้ตรวจการจดบันทึก (Booking Check) ด้วยความสัมพันธ์

ΣBS − ΣFS = ระดับหมุดสุดท้าย − ระดับหมุดแรก

ถ้าสองข้างไม่เท่ากัน แสดงว่าจดหรือบวกลบผิด ต้องแก้ก่อนนำข้อมูลไปคำนวณต่อ ความผิดพลาดชนิดนี้ไม่เกี่ยวกับความแม่นยำของกล้อง แต่พบได้บ่อยกว่าที่คิด

ในการวัด ให้จัดระยะเล็งหลังและเล็งหน้าให้เท่ากันเพื่อหักล้างความคลาดแนวเล็ง ความโค้งโลก และการหักเหของแสง จำกัดระยะเล็งตามข้อกำหนดของชั้นงาน ตั้งไม้สต๊าฟให้ดิ่งด้วยลูกน้ำฟองกลม และวางหมุดเปลี่ยน (Turning Point) บนแผ่นรองหรือหมุดที่แข็งแรง ถ้าทำครบตามนี้ ความคลาดปิดของวงรอบส่วนใหญ่จะเหลือเพียงความคลาดสุ่ม ซึ่ง Compass Rule จัดการได้อย่างเหมาะสม

Tolerance/Spec: กล้องระดับอัตโนมัติจากผู้ผลิตหลักมีความแม่นยำราว 0.7–2.5 มม. ต่อกิโลเมตรเดินระดับไปกลับ ค่านี้ได้จากการวัดที่ควบคุมอย่างดี ถ้างานวงรอบของทีมปิดคลาดมากกว่าที่ความแม่นยำนี้คาดไว้หลายเท่าอยู่เป็นประจำ ควรตรวจทั้งวิธีวัดและสภาพกล้องก่อนสรุปผล

★ สรุปและคำแนะนำเชิงเทคนิค

  • รวมผลต่างระดับทั้งวงเพื่อหาความคลาดปิด f ก่อนทุกครั้ง
  • ตรวจเกณฑ์ C × √K ตามชั้นงานของ FGCS ก่อนกระจาย ถ้าเกินต้องวัดใหม่
  • กระจายด้วย c(i) = −f × D(i) ÷ ΣD และตรวจว่าค่าแก้รวมเท่ากับ −f
  • พื้นที่ลาดชันให้กระจายตามจำนวนครั้งตั้งกล้อง และใช้ Least Squares กับโครงข่ายหลายวง
  • ความคลาดเครื่องหมายเดิมซ้ำ ๆ คือสัญญาณให้ตรวจและสอบเทียบกล้อง

ถ้างานเดินระดับของทีมปิดคลาดไปทางเดียวกันบ่อย ๆ ต้นเหตุมักอยู่ที่กล้องมากกว่าวิธีวัด ร้านกล้องสำรวจ ศูนย์รังสิต มีบริการตรวจและสอบเทียบกล้องระดับ ปรับแนวเล็งให้กลับมาอยู่ในเกณฑ์ พร้อมสรุปผลการตรวจให้ใช้อ้างอิงกับโครงการ นำกล้องมาตรวจได้ที่หน้าร้านสาขารังสิต

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
◆ ร้านกล้องสำรวจ ศูนย์รังสิต
➤ Location: https://maps.app.goo.gl/JbgmMLiFeVFajP5AA
⌂ ศูนย์การค้าสัมมากร เพลส รังสิต (ห้อง B202) ชั้น 2
819/1-3 ถนนรังสิต-นครนายก ต.ประชาธิปัตย์ อ.ธัญบุรี จ.ปทุมธานี 12130
⏰ เปิดบริการ จ.-ศ. 8.30-17.30 น.
⚙ บริการ: จำหน่าย · เช่า · ซ่อม · สอบเทียบ
☎ 02-103-4542
◎ LINE: @wbo4180u (ตอบตลอด 24 ชม. ทุกวัน)
◉ https://www.xn--12cmad0ewa7dfdoynwi8a3ej0cxf0pqcn.com/
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

#ศูนย์รวมกล้องสำรวจราคาถูก #กล้องสำรวจมือสอง #กล้องTotalStation #กล้องระดับ #กล้องวัดมุม #บริการเช่ากล้องสำรวจ #ซ่อมกล้องสำรวจ #สอบเทียบกล้องสำรวจ #P1Instrument #พีนัมเบอร์วันอินสตรูเม้นท์ #งานระดับ #กล้องระดับ #เดินระดับวงรอบ #สอบเทียบกล้องระดับ

Powered by MakeWebEasy.com
เว็บไซต์นี้มีการใช้งานคุกกี้ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและประสบการณ์ที่ดีในการใช้งานเว็บไซต์ของท่าน ท่านสามารถอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว  และ  นโยบายคุกกี้