Last updated: 18 พ.ย. 2569 | 8 จำนวนผู้เข้าชม |
ก่อนวางผังอาคาร ถนน หรือระบบสาธารณูปโภค งานแรกของทีมสำรวจคือสร้างหมุดควบคุม (Control Point) ให้ครอบคลุมพื้นที่โครงการ วิธีที่ใช้กันมากที่สุดคือวงรอบ (Traverse) ด้วยกล้อง Total Station และรูปแบบที่ตรวจสอบตัวเองได้ดีที่สุดคือวงรอบปิด (Closed Loop Traverse) ซึ่งเริ่มและจบที่หมุดเดียวกัน
ข้อดีของวงรอบปิดคือมีเงื่อนไขทางเรขาคณิตที่ต้องเป็นจริงเสมอ ถ้าผลวัดไม่เป็นไปตามเงื่อนไข ความต่างที่เหลือคือความคลาดของงานทั้งวง บทความนี้อธิบายหลักการเหล่านี้ทีละขั้น พร้อมตัวอย่างตัวเลข เพื่อให้ตรวจผลได้ตั้งแต่ยังอยู่หน้างาน
ทฤษฎี: วงรอบปิดที่มี n หมุด ต้องเป็นไปตามสองเงื่อนไข เงื่อนไขแรกคือผลรวมมุมภายในต้องเท่ากับ
Σβ = (n − 2) × 180°
เงื่อนไขที่สองคือเมื่อเดินรอบวงกลับมาที่หมุดเริ่มต้น ผลรวมของระยะทางทิศตะวันออก (ΣΔE) และทิศเหนือ (ΣΔN) ต้องเป็นศูนย์ เพราะจุดเริ่มกับจุดจบเป็นจุดเดียวกัน ทั้งสองเงื่อนไขทำให้วงรอบปิดตรวจความผิดพลาดได้โดยไม่ต้องมีหมุดควบคุมภายนอกเพิ่ม จึงเหมาะกับโครงการขนาดเล็กถึงกลางที่มีหมุดอ้างอิงเดิมเพียงหนึ่งหรือสองหมุด
ข้อควรระวัง: วงรอบปิดตรวจไม่พบความคลาดที่เกิดเท่ากันทุกช่วง เช่น ค่า Scale Factor หรือค่าคงที่ปริซึมที่ตั้งผิด เพราะรูปวงจะขยายหรือหดทั้งรูปแต่ยังปิดได้ จึงควรผูกวงรอบเข้ากับหมุดควบคุมที่ทราบพิกัดอย่างน้อยหนึ่งคู่
ทฤษฎี: ความคลาดเชิงมุมคือผลต่างระหว่างผลรวมมุมที่วัดได้กับค่าทางทฤษฎี fβ = Σβ − (n − 2) × 180° เกณฑ์ยอมรับมักกำหนดในรูป k × √n ข้อกำหนดงานวงรอบของ FGCS สำหรับชั้นงานที่ 3 อยู่ราว 10″–12″ × √n ตามระดับชั้นย่อย
ตัวอย่าง: วงรอบ 6 หมุด ผลรวมมุมทางทฤษฎีคือ 720° วัดได้ 720°00′18″ จึงได้ fβ = +18″ เกณฑ์ 10″ × √6 ≈ 24.5″ ผ่านเกณฑ์ จากนั้นกระจายแก้มุมละ −3″ ก่อนคำนวณทิศทางของแต่ละช่วง
ข้อควรระวัง: ต้องวัดมุมภายในหรือมุมภายนอกให้เป็นแบบเดียวกันทั้งวง ถ้าวัดมุมภายนอกทั้งหมด ผลรวมทางทฤษฎีจะเป็น (n + 2) × 180° แทน การปนกันของสองแบบทำให้ความคลาดเชิงมุมผิดไปหลายร้อยองศาและหาสาเหตุได้ยาก
ทฤษฎี: เมื่อได้ทิศทาง (Azimuth) ของทุกช่วงแล้ว คำนวณระยะทางตะวันออกและเหนือของแต่ละช่วงจาก ΔE = D × sin Az และ ΔN = D × cos Az ผลรวมที่ไม่เป็นศูนย์คือ fE และ fN ความคลาดเชิงเส้นรวมและความแม่นยำสัมพัทธ์คือ
fL = √(fE² + fN²) และ ความแม่นยำ = 1 : (ΣD ÷ fL)
ตัวอย่าง: ระยะรวม 820 ม. ได้ fE = +0.012 ม. และ fN = −0.016 ม. จะได้ fL = 0.020 ม. ความแม่นยำสัมพัทธ์ราว 1 : 41,000 ข้อกำหนดของ FGCS สำหรับชั้นงานที่ 3 อยู่ราว 1 : 5,000 ถึง 1 : 10,000 ตามชั้นย่อย ส่วนงานก่อสร้างให้ใช้เกณฑ์ตามข้อกำหนดของโครงการ
อ่านทิศของความคลาด: ถ้าความคลาดเชิงเส้นมีขนาดใหญ่ และทิศของเวกเตอร์ (fE, fN) ใกล้เคียงกับทิศของช่วงใดช่วงหนึ่ง มักบ่งชี้ว่าระยะของช่วงนั้นวัดหรือจดผิด แต่ถ้าทิศของความคลาดตั้งฉากกับช่วงใด มักชี้ว่ามุมที่ปลายช่วงนั้นผิด ใช้หลักนี้เลือกช่วงที่จะวัดซ้ำก่อน
ทฤษฎี: เมื่อผ่านเกณฑ์แล้ว จึงกระจายความคลาดให้แต่ละช่วงตามสัดส่วนความยาว ด้วยกฎเข็มทิศ (Compass Rule หรือ Bowditch Rule) ค่าแก้ของแต่ละช่วงคือ cE = −fE × (Di ÷ ΣD) และ cN = −fN × (Di ÷ ΣD) ช่วงที่ยาวกว่าจะได้รับค่าแก้มากกว่า จากตัวอย่างข้างต้น ช่วงยาว 150 ม. จะได้ cE ≈ −0.012 × 150 ÷ 820 ≈ −2.2 มม. และ cN ≈ +2.9 มม.
ข้อควรระวัง: การกระจายความคลาดเป็นการทำให้ตัวเลขสอดคล้องกัน ไม่ได้ทำให้งานแม่นขึ้น ถ้าความคลาดเกินเกณฑ์ต้องหาสาเหตุและวัดใหม่ ไม่ใช่กระจายทิ้ง สำหรับโครงข่ายที่มีหลายวงหรือข้อมูลซ้ำซ้อน การปรับแก้ด้วยวิธีกำลังสองน้อยที่สุด (Least Squares) ให้ผลที่เหมาะสมกว่า
Tolerance/Spec: กล้อง Total Station จากผู้ผลิตหลักมีความแม่นยำมุมราว 1″–5″ และวัดระยะกับปริซึมราว 1.5–2 มม. + 2 ppm เพียงพอสำหรับวงรอบชั้นงานก่อสร้างทั่วไป ถ้าความคลาดเกินเกณฑ์ซ้ำทั้งที่วิธีวัดถูกต้อง ควรตรวจกล้องตามแนวทาง ISO 17123-3 และควรเช็กค่า 2C ของกล้องก่อนเริ่มงานวงรอบทุกครั้ง เพราะค่า 2C ที่เปลี่ยนไปจากเดิมเป็นสัญญาณแรกของปัญหาแนวเล็ง
ถ้าวงรอบปิดไม่ผ่านเกณฑ์ซ้ำ ๆ ทั้งที่วิธีวัดและการตั้งค่าถูกต้อง ปัญหามักอยู่ที่แนวเล็ง แกนกล้อง หรือระบบวัดระยะ ร้านกล้องสำรวจ ศูนย์รังสิต ให้บริการสอบเทียบกล้อง Total Station ตรวจทั้งระบบวัดมุมและวัดระยะ พร้อมรายงานผลการสอบเทียบ สามารถนำกล้องมาตรวจได้ที่หน้าร้านสาขารังสิต
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
◆ ร้านกล้องสำรวจ ศูนย์รังสิต
➤ Location: https://maps.app.goo.gl/JbgmMLiFeVFajP5AA
⌂ ศูนย์การค้าสัมมากร เพลส รังสิต (ห้อง B202) ชั้น 2
819/1-3 ถนนรังสิต-นครนายก ต.ประชาธิปัตย์ อ.ธัญบุรี จ.ปทุมธานี 12130
⏰ เปิดบริการ จ.-ศ. 8.30-17.30 น.
⚙ บริการ: จำหน่าย · เช่า · ซ่อม · สอบเทียบ
☎ 02-103-4542
◎ LINE: @wbo4180u (ตอบตลอด 24 ชม. ทุกวัน)
◉ https://www.xn--12cmad0ewa7dfdoynwi8a3ej0cxf0pqcn.com/
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
#ศูนย์รวมกล้องสำรวจราคาถูก #กล้องสำรวจมือสอง #กล้องTotalStation #กล้องระดับ #กล้องวัดมุม #บริการเช่ากล้องสำรวจ #ซ่อมกล้องสำรวจ #สอบเทียบกล้องสำรวจ #P1Instrument #พีนัมเบอร์วันอินสตรูเม้นท์ #วงรอบปิด #หมุดควบคุม #กล้องTotalStation #สอบเทียบกล้องสำรวจ