ทำความรู้จักกับ NEZ งานสำรวจด้วยกล้อง Total Station

ทำความรู้จักกับ NEZ งานสำรวจด้วยกล้อง Total Station

     ในโลกของการสำรวจและก่อสร้าง การระบุตำแหน่งของสิ่งก่อสร้าง เสาเข็ม หรือแนวถนน ไม่สามารถบอกเพียงแค่ "อยู่ห่างออกไป 10 เมตร" ได้ เพราะขาดความแม่นยำในเรื่องทิศทาง ดังนั้นเราจึงต้องมีระบบพิกัดที่เรียกว่า NEZ ซึ่งเปรียบเสมือน "ที่อยู่เลขที่" ที่บอกพิกัดตำแหน่งบนพื้นโลกได้อย่างแม่นยำผ่านกล้อง Total Station

NEZ คืออะไร?

   ค่า NEZ คือระบบพิกัด 3 มิติที่กล้องประมวลผลรวม (Total Station) คำนวณออกมาจากการวัดมุมและระยะทาง โดยแบ่งออกเป็น 3 แกนหลัก ดังนี้:

1. N (Northing) - พิกัดแนวราบทางทิศเหนือ

• ความหมาย : คือระยะที่ห่างจากจุดกำเนิด (Origin) ไปในทางทิศเหนือ
  
• เปรียบเทียบ : หากเทียบกับกราฟทางคณิตศาสตร์ ค่า N จะตรงกับ แกน Y
  
• ความสำคัญ : บอกตำแหน่ง "บน-ล่าง" ในแผนที่

2. E (Easting) - พิกัดแนวราบทางทิศตะวันออก

• ความหมาย : คือระยะที่ห่างจากจุดกำเนิดไปในทางทิศตะวันออก
  
• เปรียบเทียบ : หากเทียบกับกราฟทางคณิตศาสตร์ ค่า E จะตรงกับ แกน X
  
• ความสำคัญ : บอกตำแหน่ง "ซ้าย-ขวา" ในแผนที่

3. Z (Elevation) - พิกัดแนวดิ่งหรือความสูง

• ความหมาย : คือระดับความสูงของจุดนั้นๆ โดยอ้างอิงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง (MSL) หรือระดับอ้างอิงที่กำหนดขึ้นในโครงการ
  
• ความสำคัญ : ใช้ในการควบคุมระดับความสูง-ต่ำของงานโครงสร้าง เพื่อให้การระบายน้ำหรือความสูงอาคารเป็นไปตามแบบ
  
  
  

บทบาทของ NEZ ในหน้างานจริง

   การทำงานกับค่า NEZ ในกล้อง Total Station มักจะแบ่งออกเป็น 2 รูปแบบหลัก:

• งานเก็บรายละเอียด (Surveying) : ส่องกล้องไปยังจุดที่ต้องการทราบพิกัด เพื่อบันทึกค่า NEZ ของตำแหน่งนั้นๆ มาทำแผนที่หรือคำนวณปริมาณงาน
  
• งานวางผัง (Stake Out / Setting Out) : นำค่า NEZ จากแบบแปลนที่สถาปนิกหรือวิศวกรออกแบบไว้ ป้อนเข้าสู่ตัวกล้อง เพื่อให้กล้องนำทางไปหาตำแหน่งจริงในพื้นที่ก่อสร้าง เช่น การกำหนดจุดตอกเสาเข็ม

ข้อควรระวังที่ช่างสำรวจต้องรู้

หนึ่งในข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดคือ "การสลับค่าระหว่าง N และ E"

• ในแบบวิศวกรรมบางฉบับอาจใช้ตัวย่อ (X, Y, Z) ซึ่งต้องจำให้แม่นว่า X = E และ Y = N
  
• กล้องบางยี่ห้ออาจเรียงหน้าจอไม่เหมือนกัน (บางรุ่นเอา E ขึ้นก่อน N) การตรวจสอบหน้าจอและการตั้งค่า (Setting) ก่อนเริ่มงานทุกครั้งจึงเป็นสิ่งที่ทิ้งไม่ได้

     ค่า NEZ คือหัวใจสำคัญที่ทำให้การสื่อสารระหว่าง "แบบในกระดาษ" และ "พื้นที่ก่อสร้างจริง" ตรงกัน หากขาดระบบพิกัดนี้ การสร้างตึกให้ตรงตำแหน่งหรือการตัดถนนให้เชื่อมกันก็แทบจะเป็นไปไม่ได้เลย