ค่า Grid Factor ช่างนิยมใช้ใส่ในกล้อง ค่าเท่าไหร่
ค่า Grid Factor ช่างนิยมใช้ใส่ในกล้อง ค่าเท่าไหร่
เจาะลึกค่า Grid Factor: ตัวเลขไหนที่ช่างสำรวจนิยมใช้จริง?
ในการใช้งานกล้องประมวลผลรวม (Total Station) คำถามยอดฮิตคือ "ต้องใส่ค่า Grid Factor เท่าไหร่?" เพราะถ้าใส่ผิด ระยะที่วัดได้กับพิกัดในแบบจะไม่มีทางตรงกัน
1. ค่ามาตรฐานสำหรับงานทั่วไป (Local Coordinate)
ค่าที่ใช้: 1.000000
- ใช้เมื่อไหร่: งานก่อสร้างขนาดเล็ก, งานวางผังอาคารในพื้นที่จำกัด หรือการใช้พิกัดสมมติ (เช่น ตั้งจุดแรกเป็น N=1000, E=1000)
- เหตุผล: เป็นการบอกกล้องว่า "ระยะบนดินวัดได้เท่าไหร่ ให้แสดงผลตามนั้น" ไม่ต้องมีการปรับแก้ความโค้งโลก
2. ค่าสำหรับงานพิกัดฉากแผนที่ (UTM)
หากคุณต้องทำงานอ้างอิงกับพิกัดของกรมที่ดิน, กรมทางหลวง หรือหน่วยงานรัฐ ค่า Grid Factor จะไม่ใช่ 1 อีกต่อไป เพราะต้องมีการทอนระยะจาก "ผิวโลกที่โค้ง" ให้ลงไปอยู่บน "กระดาษที่แบน"
- ค่าที่พบบ่อยในประเทศไทย: จะอยู่ในช่วง 0.999600 ถึง 0.999900 สูตรคำนวณคร่าวๆ (Combined Factor): เกิดจาก Scale Factor (ค่าประจำโซน UTM) คูณกับ Elevation Factor (ค่าความสูงจากระดับน้ำทะเล)
3. ค่าที่ช่างต่างชาติใช้ใส่ในกล้อง
ในต่างประเทศ ช่างสำรวจมืออาชีพมักจะไม่ "เดา" ค่า เขาใช้ 3 วิธีหลัก:
- GNSS/GPS Survey: ใช้เครื่องรับสัญญาณดาวเทียมหาค่าพิกัด ซึ่งตัว Controller จะคำนวณค่า Grid Factor ของตำแหน่งนั้นให้แบบ Real-time และส่งค่าเข้ากล้อง Total Station โดยอัตโนมัติ
- Project Specific Factor: ในโครงการใหญ่ๆ (เช่น อุโมงค์รถไฟความเร็วสูงในยุโรป) วิศวกรจะกำหนดค่า "Combined Factor" กลางสำหรับโครงการนั้นๆ มาให้เลย เพื่อให้ทุกคนใช้เลขเดียวกันทั้งไซต์งาน
- Grid Factor = 1.000000 (Ground System): ในบางประเทศ เช่น ออสเตรเลีย หรืออเมริกา ในงานก่อสร้างอาคาร เขานิยมใช้ระบบ "Ground Coordinate" คือปรับพิกัดในแบบให้เท่ากับระยะดินจริงไปเลย เพื่อตัดปัญหาความสับสนของช่างหน้างานข้อ
ควรระวังระดับมือโปร
- ห้ามลอกค่าจากที่อื่นมาสุ่มใส่: ค่า Grid Factor เปลี่ยนไปตาม ตำแหน่ง (Latitude/Longitude) และ ความสูง (Elevation) ของหน้างานนั้นๆ
- เช็คจากหมุดหลักฐาน: วิธีที่ดีที่สุดคือ ดูจาก "รายการคำนวณพิกัด (Co-ordinate List)" ของหมุดหลักฐาน (Control Point) ที่คุณไปใช้อ้างอิง มักจะมีค่า Combined Factor ระบุมาให้ท้ายตาราง
- ใส่แล้วต้อง Check Back: หลังจากป้อนค่าในกล้องแล้ว ให้ลองรังวัดย้อนกลับหาหมุดหลักฐานตัวอื่นดูว่า ค่าพิกัด N, E ที่กล้องอ่านได้ ตรงกับค่าจริงในใบรายการหรือไม่
สรุปปิดท้าย
การตั้งค่า Grid Factor ไม่ใช่เรื่องเสียเวลา แต่มันคือ "กำแพงกั้นระหว่างช่างทั่วไปกับช่างมืออาชีพ" งานจะเชื่อมต่อกับระบบพิกัดระดับประเทศได้แม่นยำหรือไม่ อยู่ที่ทศนิยม 6 ตำแหน่งที่คุณป้อนลงไปในกล้องนี่เอง
