ส่วนประกอบกล้องระดับ รู้จักชิ้นส่วนก่อนเริ่มใช้งาน

ส่วนประกอบกล้องระดับ รู้จักชิ้นส่วนก่อนเริ่มใช้งาน

     กล้องระดับ (Auto Level / Optical Level) เป็นอุปกรณ์พื้นฐานที่ช่างสำรวจใช้งานกันแทบทุกงาน ไม่ว่าจะเป็นงานถนน งานอาคาร งานวางท่อ หรือชลประทาน แต่สิ่งที่ทำให้ “อ่านค่าได้ไวและแม่น” ไม่ได้มีแค่ทักษะการอ่านไม้เท่านั้น — การรู้จักส่วนประกอบของกล้องระดับและหน้าที่ของแต่ละชิ้นส่วนคือจุดเริ่มต้นที่สำคัญมาก เพราะช่วยให้ตั้งกล้องได้ถูก ลดความผิดพลาด และยืดอายุการใช้งานของอุปกรณ์ได้ด้วย

1) กล้องส่อง (Telescope) – ส่วนที่ใช้เล็งและอ่านไม้

   กล้องส่องคือส่วนหลักสำหรับมองไปยังไม้สต๊าฟหรือจุดเป้าหมาย ภายในประกอบด้วยเลนส์และเส้นใย (Crosshair) ที่ใช้เป็นเส้นอ้างอิงในการอ่านค่า

เคล็ดลับสำคัญ : ก่อนอ่านค่า ต้องทำให้ “เส้นใยคม” และ “ภาพไม้ชัด” เพื่อลดปัญหา Parallax (ภาพหลอกตา) ที่ทำให้อ่านคลาดได้


2) เลนส์ตา (Eyepiece) – ปรับให้เส้นใยคมตามสายตาเรา

   เลนส์ตาอยู่ด้านที่เราเอาตามอง หน้าที่คือปรับความคมชัดของ เส้นใยในกล้อง ให้เหมาะกับสายตาผู้ใช้งาน โดยมักเป็นวงแหวนหรือปุ่มหมุน

หากปรับเลนส์ตาไม่ถูก เส้นใยจะไม่คม ส่งผลให้เล็งช้าและอ่านค่าเหนื่อยขึ้นโดยไม่จำเป็น


3) ปุ่มโฟกัส (Focusing Knob) – ทำให้ “ภาพเป้าหมาย” ชัด

   ปุ่มโฟกัสอยู่ข้างลำกล้อง ใช้ปรับให้ภาพไม้สต๊าฟหรือวัตถุที่เล็งอยู่ชัดขึ้น

จำง่าย

• เลนส์ตา = ปรับ “เส้นใย”
  
• โฟกัส = ปรับ “ภาพไม้/เป้าหมาย”

4) เส้นใย (Reticle / Crosshair) – เส้นอ้างอิงเพื่ออ่านค่า

   เส้นใยคือเส้นแนวตั้ง–แนวนอนที่เห็นในกล้อง ใช้กำหนดตำแหน่งอ่านค่า โดยส่วนใหญ่จะใช้ เส้นกลาง เป็นหลักในการอ่านระดับ

บางรุ่นจะมีเส้นบน–ล่างเพื่อช่วยคำนวณระยะ (Stadia) ได้ด้วย


5) ปุ่มหมุนส่ายแนวราบ (Horizontal Tangent Screw) – เล็งละเอียดให้ตรงจุด

   หลังจากหมุนกล้องเล็งแบบคร่าว ๆ แล้ว ปุ่มหมุนส่ายแนวราบจะช่วย “จูนละเอียด” ให้เส้นใยทับตำแหน่งที่ต้องการอ่านได้พอดี ทำให้การเล็งไวขึ้นและแม่นขึ้น

บางรุ่นมีสกรูล็อกแนวราบคู่กัน เพื่อช่วยให้กล้องไม่หมุนหลุดจากตำแหน่ง


6) ฐานกล้อง (Base) – จุดเชื่อมระหว่างกล้องกับขาตั้ง

   ฐานกล้องเป็นส่วนที่รับน้ำหนักและเชื่อมต่อกับขาตั้ง รวมถึงเป็นที่ติดตั้งฟุตสกรูสำหรับปรับระดับ การดูแลฐานให้สะอาด โดยเฉพาะบริเวณเกลียวและหน้าสัมผัส จะช่วยลดปัญหายึดไม่แน่นหรือเกลียวสึกได้มาก


7) ฟุตสกรู 3 ตัว (Leveling Screws) – ปรับฟองให้อยู่ศูนย์

   ฟุตสกรูคือสกรู 3 ตัวใต้ฐาน ใช้ปรับให้ฟองระดับอยู่ตรงกลางก่อนใช้งานจริง  หลักการใช้ที่ง่ายและนิยมคือ “ปรับทีละคู่” จะควบคุมฟองได้ง่ายและเร็วขึ้น

ข้อควรระวัง: อย่าฝืนหมุนสุดแรง เพราะทำให้เกลียวสึกหรือหวานเร็ว


8) ฟองระดับ (Circular Bubble) – ตัวบอกความพร้อมก่อนเริ่มยิงระดับ

   ฟองระดับหรือฟองกลมเป็นตัวบอกว่า “ฐานกล้องอยู่ในแนวระดับแล้วหรือยัง”

สำหรับกล้องออโต้เลเวล เมื่อฟองอยู่กลาง ระบบชดเชยภายในจะช่วยทำให้แนวเล็งเป็นระดับจริง


9) ระบบชดเชย (Compensator) – หัวใจของ Auto Level

   Compensator คือระบบภายในที่ทำหน้าที่ชดเชยการเอียงเล็ก ๆ ของตัวกล้อง เพื่อให้แนวเล็งยังคงเป็นแนวระดับ นี่คือเหตุผลที่กล้องออโต้เลเวลใช้งานสะดวกและรวดเร็ว

สัญญาณผิดปกติที่ควรระวัง: ฟองอยู่กลางแต่ภาพแกว่ง ค่าที่อ่านกระโดด หรือรู้สึกว่าค่าไม่เสถียร อาจเป็นสัญญาณว่าระบบชดเชยมีปัญหา ควรส่งตรวจเช็ก/ปรับเทียบ


10) กระจก/ช่องช่วยดูฟอง (Bubble Mirror/Window) (บางรุ่น)

   บางรุ่นจะมีช่องหรือกระจกช่วยให้มองฟองได้ชัดขึ้น ไม่ต้องก้มมาก เหมาะกับการตั้งกล้องให้เร็วในหน้างาน


11) สกรูยึดกับขาตั้ง (Tripod Mounting Screw 5/8")

   เป็นสกรูที่ยึดกล้องเข้ากับหัวขาตั้ง ต้องขันให้แน่นพอดี และเกลียวต้องสะอาด เพราะถ้ายึดไม่แน่นหรือเกลียวมีฝุ่นทราย อาจนำไปสู่ปัญหา “กล้องคลาย–หลุด” ได้


12) มือจับ/ตัวเรือน/ฝาครอบ (Handle / Housing)

   ใช้สำหรับยกและเคลื่อนย้ายกล้อง ป้องกันฝุ่นและแรงกระแทก เวลายก-วางควรจับที่มือจับเสมอ ไม่ควรจับที่ลำกล้องหรือปุ่มปรับ เพราะเสี่ยงทำให้ระบบภายในเสียหายหรือคลาดการตั้งค่า