ฟองกลมและฟองยาว สองปราการด่านสำคัญในการตั้งกล้อง

ฟองกลมและฟองยาว สองปราการด่านสำคัญในการตั้งกล้อง

     ในงานสำรวจด้วยกล้องวัดมุม (Theodolite) หรือกล้อง Total Station การปรับระดับลูกน้ำถือเป็นขั้นตอนที่ "ยอมรับความผิดพลาดไม่ได้" เพราะหากลูกน้ำไม่นิ่งหรือไม่อยู่กลางวง ค่ามุมราบและมุมดิ่งที่อ่านได้จะคลาดเคลื่อนทันที โดยลูกน้ำทั้ง 2 ชนิดนี้มีหน้าที่ต่างกันดังนี้

1. ลูกน้ำฟองกลม (Circular Vial): การปรับระดับขั้นต้น

   ลูกน้ำฟองกลมตั้งอยู่บนฐานล่างของตัวกล้อง (Tribrach) ทำหน้าที่เป็นด่านแรกในการตั้งกล้อง

• หน้าที่ : ใช้ปรับให้แกนหลักของกล้อง (Vertical Axis) อยู่ในแนว "เกือบดิ่ง" เพื่อให้กล้องสามารถหมุนได้โดยไม่เอียงมากจนเกินไป

• การใช้งาน : ปรับโดยการยืด-หด ขาตั้งกล้อง (Tripod) เป็นหลัก จนกว่าลูกน้ำจะเข้าไปอยู่ในวงกลมตรงกลาง

• ความละเอียด : ต่ำกว่าฟองยาว (เป็นเพียงการปรับระดับแบบหยาบ)

2. ลูกน้ำฟองยาว (Plate Vial): การปรับระดับขั้นละเอียด

   ลูกน้ำฟองยาวมักติดอยู่บนส่วนที่หมุนได้ของกล้อง (Alidade) และนี่คือจุดที่กำหนดความแม่นยำของงาน

• หน้าที่ : ใช้ปรับให้แกนดิ่งของกล้องตั้งฉากกับแนวราบเป๊ะๆ โดยอ้างอิงจากระนาบจานองศาราบ

• การใช้งาน : ปรับโดยใช้ สกรูปรับระดับ (Leveling Screws) 3 ตัวที่ฐานกล้อง โดยต้องปรับ 2 ทิศทางที่ตั้งฉากกันเพื่อให้ลูกน้ำอยู่ตรงกลางในทุกตำแหน่งที่หมุนกล้องไป

• ความละเอียด : สูงมาก หากลูกน้ำฟองยาวเคลื่อนไปเพียงเล็กน้อย ค่ามุมที่ได้อาจผิดไปหลายฟิลิปดา

ทำไมต้องมีทั้ง "ฟองกลม" และ "ฟองยาว"?

• ฟองกลม เหมือนการปรับขาโต๊ะให้โต๊ะดูไม่เอียงกะเท่เร่

• ฟองยาว เหมือนการใช้ระดับน้ำช่างไม้เช็คบนหน้าโต๊ะอีกทีเพื่อให้วางลูกแก้วแล้วไม่กลิ้ง

  ข้อควรระวัง

     ในกล้อง Digital รุ่นใหม่ๆ จะมี Electronic Level (Digital Bubble) ปรากฏบนหน้าจอ ซึ่งมีความละเอียดสูงกว่าฟองยาวแบบหลอดแก้ว และช่วยให้ช่างสำรวจ   ตรวจสอบระดับได้ตลอดเวลาขณะทำงาน