การวางผังส่วนโค้ง สำหรับงานวงเวียนและทางแยก

การวางผังส่วนโค้ง สำหรับงานวงเวียนและทางแยก

     ในการก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐานอย่างวงเวียน (Roundabout) และทางแยก (Intersection) ความแม่นยำในการวางผังถือเป็นหัวใจสำคัญ เพราะไม่ใช่แค่เรื่องของความสวยงามตามแบบสถาปัตยกรรมเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องโดยตรงกับ "เรขาคณิตงานทาง" ที่ส่งผลต่อความปลอดภัยและการระบายจราจร บทความนี้จะสรุปขั้นตอนและเทคนิคการทำงานด้วยกล้อง Total Station ให้มีประสิทธิภาพสูงสุด

1. การเตรียมข้อมูลก่อนลงสนาม (Data Preparation)

   หัวใจของการวางผังที่รวดเร็วคือการเตรียมข้อมูลจากห้องทำงาน (Office Work) ให้พร้อม โดยสิ่งที่ต้องสกัดออกมาจากแบบแปลน CAD ได้แก่:

• จุดศูนย์กลางโค้ง (Center Point - CP) : พิกัดที่เป็นจุดหมุนของวงเวียน

• จุดเริ่มและจุดสิ้นสุดโค้ง (PC & PT) : เพื่อกำหนดขอบเขตของการเลี้ยว

• รัศมี (Radius - R) : ค่าความโค้งที่ระบุในแบบ

• จุดตรวจสอบ (Interval Points) : กำหนดระยะห่างของหมุดตามแนวโค้ง เช่น ทุกๆ 1-2 เมตร สำหรับงานละเอียด หรือทุก 5-10 เมตรสำหรับงานดินถม
  

2. วิธีการวางผังด้วยกล้อง Total Station

   ในปัจจุบันกล้อง Total Station ส่วนใหญ่มีซอฟต์แวร์ที่ช่วยคำนวณหน้างานได้ทันที โดยมี 2 วิธีหลักที่นิยมใช้

  วิธีที่ 1: การใช้ฟังก์ชัน Reference Arc (วิธีที่รวดเร็วที่สุด)

   เหมาะสำหรับงานวงเวียนที่มีรัศมีคงที่ กล้องจะสร้าง "เส้นโค้งเสมือน" ขึ้นมาในหน่วยความจำ

• Station Setup : ตั้งกล้องและทำ Orientation (Backsight) เพื่อกำหนดค่าพิกัดปัจจุบัน

• Define Arc : เลือกเมนู Reference Arc แล้วป้อนค่าพิกัดจุดศูนย์กลางและรัศมี (R)

• Stake-out : เมื่อถือเป้าเดินไปในพื้นที่ กล้องจะแสดงผลแบบ Real-time ว่าจุดที่เป้ายืนอยู่ ห่างจากแนวเส้นโค้งเท่าไหร่ (Offset) และต้องเดินหน้า/ถอยหลังตามแนวโค้งอีกเท่าไหร่

  วิธีที่ 2: การวางผังด้วยค่าพิกัด (Coordinate Stake-out)

   เหมาะสำหรับทางแยกที่มีความซับซ้อน เช่น โค้งหลายรัศมี (Compound Curve)

• คำนวณพิกัด (N, E) ของแต่ละจุดบนเส้นโค้งจากโปรแกรม CAD

• นำค่าพิกัดเข้าสู่กล้องผ่าน USB หรือการป้อนข้อมูล

• ใช้คำสั่ง Stake-out (S.O.) ปกติเพื่อนำทางไปยังตำแหน่งที่กำหนด

3. เทคนิคและข้อควรปฏิบัติหน้างาน

เพื่อให้งานวางผังออกมาสมบูรณ์แบบ วิศวกรและช่างสำรวจควรคำนึงถึงปัจจัยต่อไปนี้:

• การปักหมุดเผื่อ (Offset Pins) : เนื่องจากหน้างานจริงมักมีการขุดดินหรือเครื่องจักรวิ่งผ่าน การปักหมุดบนแนวเส้นจริงอาจทำให้หมุดหายได้ง่าย ควรปักหมุดเผื่อออกมาจากแนวขอบทางจริง (เช่น Offset 1.00 เมตร) เพื่อใช้ในการอ้างอิงตลอดระยะเวลาการก่อสร้าง

• ตรวจสอบความราบเรียบ (Smooth Transition) : ที่จุดเชื่อมต่อระหว่างทางตรงและทางโค้ง (Tangency) ต้องตรวจสอบให้มั่นใจว่าไม่มีมุมหัก เพื่อให้การขับขี่ลื่นไหล

• การควบคุมค่าระดับ (Elevation Control) : งานวงเวียนมักมีการยกโค้ง (Superelevation) เพื่อรับแรงเหวี่ยง ดังนั้นนอกจากตำแหน่งราบแล้ว ต้องตรวจสอบค่าระดับในทุกจุดให้ตรงตามแบบเพื่อป้องกันปัญหาน้ำขัง

     การวางผังส่วนโค้งในงานทางแยกและวงเวียนไม่ใช่เรื่องยากหากมีการเตรียมตัวที่ดี การเลือกใช้ฟังก์ชัน Reference Arc ในกล้อง Total Station จะช่วยลดความผิดพลาดจากการคำนวณมือและประหยัดเวลาได้มหาศาล อย่างไรก็ตาม การหมั่นตรวจสอบค่าพิกัดและระดับควบคู่กันไปคือสิ่งที่จะยืนยันคุณภาพของงานก่อสร้างให้ได้มาตรฐานที่สุด